“Boost je immuunsysteem.” “Ontgift je lichaam.” “Goed voor je hart.” Uitspraken die overal langskomen in food- en drankmarketing, en die in Nederland en de rest van de EU voor een flink deel gewoon verboden zijn. Niet omdat ze per se onwaar zijn, maar omdat de wet vereist dat zo’n claim eerst is goedgekeurd — en de meeste losse, spontane uitspraken zijn dat niet.
De basis: de Claims-verordening
Sinds 2006 geldt in de hele EU de Claims-verordening (Verordening (EG) nr. 1924/2006) voor voedings- en gezondheidsclaims op eten en drinken. De kern: een claim over gezondheid mag alleen als hij letterlijk op de goedgekeurde lijst staat, met precies de toegestane bewoordingen. Verzin je zelf een variant die net anders klinkt, dan is die net zo verboden als een claim die nergens op staat.
Wat wél mag — als het letterlijk klopt
Op de EU-lijst staan duizenden goedgekeurde claims, elk met exacte voorwaarden. Een paar voorbeelden: “Vitamine C draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem” mag, mits het product genoeg vitamine C bevat om die claim te dragen. “Calcium is nodig voor het behoud van normale botten” mag ook. Het verschil met “boost je immuunsysteem” zit ‘m in de precisie: de goedgekeurde claim is specifiek, onderbouwd en aan een hoeveelheid gekoppeld — de populaire versie is dat zelden.
Wat sowieso niet mag
Een paar categorieën zijn hard verboden, los van de vraag of er een goedgekeurde variant bestaat.
- Claims dat een product een ziekte voorkomt, behandelt of geneest (dat maakt het juridisch een geneesmiddel, niet meer een voedingsmiddel).
- Vage, niet-specifieke uitspraken zoals “detox”, “ontgift” of “zuivert” zonder een onderliggende goedgekeurde claim.
- Verwijzingen naar de mening van artsen of gezondheidsprofessionals om een claim kracht bij te zetten.
- Claims die suggereren dat je gezondheid schade oploopt als je het product niet gebruikt.
Wie hierop let
In Nederland is de NVWA de instantie die hierop controleert, en overtredingen kunnen leiden tot een boete of een verplichte rectificatie. Voor een eenmanszaak die net een mooie post online heeft gezet, is dat vervelend nieuws achteraf — vandaar dat het de moeite waard is om dit vooraf te checken in plaats van achteraf te moeten aanpassen.
Dit is geen juridisch advies
Dit artikel legt de hoofdlijnen uit, geen uitputtende juridische toets. Twijfel je over een specifieke claim, raadpleeg dan het officiële EU-register van voedings- en gezondheidsclaims, of een adviseur die gespecialiseerd is in levensmiddelenrecht.
Waarom dit meespeelt in de content die ik maak
Ik werk voor food- en drankzaken, en die claims komen dus regelmatig langs — in een caption, op een verpakking die in beeld komt, in een reactie op een vraag onder een post. Met Proefdruk, dat bij elk pakket zit, check ik daar specifiek op, zodat een enthousiaste zin over “boost je immuunsysteem” niet per ongeluk de deur uit gaat.
Een sterke gezondheidsclaim hoeft niet overtuigend te klinken om waardevol te zijn — hij moet vooral kloppen.